Dla zainteresowanych: sytuację w Polsce, jeżeli o systemy elektronicznej rejestracji do szkół – od przedszkoli do uczelni wyższych (a i na tym nie koniec) – przedstawił portal Polska.pl.

Jak już napisałem, wygoda, nie trzeba biegać z papierami etc. Wszystko ładnie i pięknie? Niekoniecznie.

Info o użytych w tekście grafikach na końcu wpisu.

UMCS

Wygląd “strony startowej” mało estetyczny, sprawia wrażenie bałaganu. Rozumiem, że chcieli dać dostęp do wielu rzeczy na raz, ale można było to zrobić o wiele lepiej… Bo np. do czego mi od samego początku spory link do umieszczania zdjęcia do legitymacji, skoro jest on tylko dla już zakwalifikowanych? Tak więc, kosztem elegancji, mamy widok na wybrane kierunki, preferencje, status wpłat i kilka innych rzeczy.

Dość dużym plusem jest tu jednak tabelka “krok po kroku” pokazująca co kandydat powinien po kolei uczynić i podświetlający na “pasujący” (do reszty serwisu w kolorystyce “standardowe linki w html”) różowy kolor niewykonane jeszcze kroki lub niezaksięgowanie opłaty rekrutacyjnej.

Na miejscu mamy pomoc. A pomoc jest treściwa, ale wyglądem odrzuca. Wszystko po kolei jest formatowane coraz to inaczej. Do tego jest spis treści, ale na podlinkowanie do odpowiednich sekcji zabrakło już chęci.

Na początku przeglądamy ofertę uczelni, próbując znaleźć interesujący nas kierunek (stronicowanie a’la “traf w cyferkę”, tą z numerem strony, także tu usability mocno obrywa). Kiedy już znajdziemy interesującą nas opcję, wybieramy “Zapisz się”, oznaczająca oczywiście zapis na rekrutację na dany kierunek… oczywiście? Miłe za to jest umieszczenie tutaj terminarza (pełnego) oraz warunków rekrutacji razem ze sposobem przeliczania punktów, branych pod uwagę przedmiotów oraz olimpiad.

Krok drugi to uzupełnienie danych osobowych. Zrobione całkiem przyjemnie, brak tylko podpowiedzi, że jako wystawiające świadectwo dojrzałości w aktualnym roku zaznaczamy odpowiadające nam OKE… (ahaa, to dlatego samo przeskakiwało na OKE), trzeba było szukać w pomocy. Aha, drobna rzecz a cieszy – przy każdym polu z datą do wpisania mamy format, w jakim ową datę trzeba wpisać. Za to i telefon domowy i komórkowy automatycznie konwertuje się do postaci (YY)-XXX-XX-XX, i tak będzie widniał w podaniu, które później musimy sobie wydrukować i zanieść już po zakwalifikowaniu.

Dalej wpisujemy nasze wyniki z matury. Od checkbox’ów (wybór czy przedmiot zdawany i na jakim poziomie) i pól do uzupełnienia (wynik) można się zakręcić. Do tego ustny, wynik należy wpisać w pozycji ‘poziom rozszerzony’ – a nie można tak było tu zrobić jednego pola zamiast dwóch?

Cztery… wybieramy kierunek. A nie, już wybrany, to idziemy dalej. Szeregujemy kierunki wg preferencji, tj. od tego, na który najbardziej chcemy się dostać do tego, na który najmniej (z tych wybranych wcześniej). Tutaj nie miałem nic do zrobienia, bo kierunek wybrałem jeden (za każdy jeden trzeba wnieść oddzielną opłatę rekrutacyjną). Kiedy już wybierzemy kierunki, do każdego generujemy i drukujemy podania. Co ciekawe, trzeba na nich ręcznie wpisać nazwę kierunku i tryb studiowania (I/II stopień, dzienne/zaoczne), przecież te informacje są w systemie… I w ogóle zastanawiające, do czego im osobne papierowe podanie.

Pkt. 6 to wygenerowanie pdf’a z druczkiem do wpłaty. Dostęp do danych do wpisania w dyspozycję przelewu jest też w miarę na widoku. To pole w wyżej wspomnianej tabelce najdłużej pozostaje różowe. Wpłaty dokonujemy na osobiste konto bankowe (częścią jego numeru jest PESEL). Mimo to, uczelnia przy składaniu dokumentów może wymagać dowodu wpłaty. Kiedy przestaje razić tymże różem wiemy już, że opłata dotarła, jest zaksięgowana i spokój. Teraz tylko czekać na ukazanie się wyników rekrutacji.

Politechnika Lubelska

Tutaj jest nieco ładniej. Wprawdzie na wierzchu są dane osobowe, wybrane przez nas kierunki oraz status opłat, ale jest to zrobione jakoś zgrabniej.

Uzupełniając dane osobowe możemy nie wpaść na to, że na pola typu “data” trzeba kliknąć (jak “pani Jadzia”), bo uaktywnia to kalendarzyk z datą do wyboru; przełączając się tabulatorem będziemy się domyślać formatu daty. Nie wiedzieć jednak czemu, w sekcji Dane o ukończonej szkole średniej przy wpisaniu/zmianie jakiegoś pola, pole OKE zmienia się automatycznie na to w Gdańsku (a nie jest ono ani pierwsze, ani ostatnie, ani jakoś wyróżniające się na liście tych do wyboru). Wklejamy też swoją fotkę, taką jak do dowodu, którą potem ktoś ręcznie zatwierdza.

Dane rekrutacyjne.

2. Przy ocenie z matematyki ze świadectwa ukończenia szkoły wpisuje się ocenę a nie punkty (proszę nie zwracać uwagi na skale 0-100)

Jakoś mnie to śmieszy… Troszki lepiej byłoby zmienić skalę na od 1 do 6, nie? Ale widocznie się nie da. Ponadto, ww. info podobno nie każdemu się pokazuje. Z płatnościami jest podobnie jak na UMCS.

Tu też musimy wydrukować osobno i uzupełnić kwestionariusz osobowy na każdy kierunek, będzie nam potrzebny (jak na UMCS) przy składaniu dokumentów. Występuje on w takim formacie jak RTF. Dlatego PL umieściła obok bannerek do ściągnięcia MS Word Viewer 2003.

Znika (mniej “przypominające”) przypomnienie o wpłacie, czyli wszystko gotowe. Czekamy na ogłoszenie wyników.

Politechnika Warszawska

Tu będzie kontrastowo wobec wcześniej wymienionych. Jeszcze zanim zaczniemy się rejestrować, możemy poczytać o ustawieniach szyfrowania połączenia w swojej przeglądarce, dla mniej obeznanych przedstawienie krótkiego “jak działa szyfrowane połączenie” (w tym przypadku raczej objaśnienie dlaczego przeglądarka odrzuca certyfikat) oraz screenshoty na kilku popularnych przeglądarkach.

Zanim jeszcze zaczniemy się rejestrować, w samym systemie są przedstawione ważniejsze informacje procesu rekrutacyjnego (resztę łatwo znajdziemy na stronie głównej PW).

Po zarejestrowaniu się nie jesteśmy zawalani toną mało estetycznie wyglądających informacji, wszystko podzielone jest na:

• dane osobowe, gdzie cieszy choćby to, że nie musimy szukać adresu swojego WKU (w przypadku panów ;) ) albo daty urodzenia, w końcu jest już w PESELu
• wybór interesujących nas kierunków: możemy wybrać 5, każdy z listy kierunków poukładanych wg wydziałów (minus, że po wybraniu kierunku nie widzimy na jakim jest on wydziale) oraz ewentualnych egzaminów wstępnych
• dane z matury: żadnego wpisywania numeru czy OKE, podajemy tylko rok otrzymania oraz typ (“nowa”, “stara”) oraz wyniki z matury, chociaż uczelnia i tak sama pobierze z je KRM)
• komunikaty, przede wszystkim czy opłata została już zaksięgowana, czy jeszcze nie

Wszystko to dopracowane, bez niepotrzebnego uzupełniania, intuicyjne oraz po prostu ładne. Zmylić może jedna rzecz. Mimo zalogowania, wchodząc na stronę startową widzimy link do logowania, a przecież jesteśmy zalogowani, co widać po linkach do wymienionych wcześniej sekcji.

Jak widać, już sam proces rekrutacyjny można zrobić zapewniając kandydatowi wygodę.

Podsumowując

Nie jest to na pewno coś, czego używamy na co dzień. Podobne aplikacje przeważnie widzimy kilka razy w życiu. Wydawałoby się, ze to usprawiedliwia różne niedoróbki, że raz można się pomęczyć. Że ktoś, kto zamierza studiować, powinien się wykazywać inteligencją. Oczywiście, że tak. Co jednak, jeżeli tak samo, pod względem usability, ma wyglądać e-papierkowa robota (załatwianie dajmy na to rozliczeń podatkowych) w przyszłości, tj. będzie po części przypominała gry przygodowe (odkryj następną komnatę/znajdź do niej klucz/…)?

Użyte w tekście grafiki to przeskalowane fragmenty zrzutów ekranowych systemów elektronicznej rejestracji studentów na UMCS, Politechnice Lubelskiej oraz Politechnice Warszawskiej. Wszelkie prawa autorskie do zawartości tychże grafik posiadają (odpowiednio) podane uczelnie, są więc przez owe prawo chronione. Celem ich użycia była tylko prezentacja tychże systemów.

http://example.com/jakis/z/naszych/katalogow/plik?parametr1=wartosc1&parametr2=wartosc2#czesc_dokumentu

nie wygląda zbyt miło. Od jakiegoś czasu panuje trend, aby korzystać z URLów o wiele bardziej dla nas użytecznych:

http://example.com/akcja/wartosc1/wartosc2#czesc_dokumentu

To, jak sprawić, aby drugi URL znaczył (dla serwera) to samo, co pierwszy, to sprawa techniczna i tutaj jej nie wyjaśnię (proszę nieco pogooglać pod hasłem przyjazny url, przyjazny uri or mod rewrite).

To, co chciałbym omówić, to: jaki dokładnie schemat URLów jest najlepszy dla Każdego Użytkownika?

Ale po co to?

Tak, możesz nadal używać pierwszego rodzaju URLów. Sprawiać, by Twoi goście byli zdezorientowani dzięki wyświetlaniu dziwnego ciągu znaków w paskach adresu ich przeglądarek.Zmuszać ich do zwiedzenia całej strony, kiedy szukają czegoś, co widzieli już na niej wczesniej, ale nie widzą tego w historii w swojej przeglądarce. Chcieć, aby używali wolnych, głęboko zaszytych wbudowanych w stronę wyszukiwarek, które prawie na pewno nie są stworzone do przeszukiwania Twojej witryny tak, jakby tego chcieli. Nieważne.

Pamiętaj drogi webmasterze/programisto, że jesteś odpowiedzialny za to, jak łatwo korzysta się z Twojego dzieła (a może się to przekładać mniej lub bardziej bezpośrednio na pieniądze ;) ).

Ok, więc jak mogę sprawić, aby były bardziej użyteczne?

Tu jest problem. Jestem wielkim fanem ujednolicania niemal wszystkiego, więc, gdybym mógł, stworzyłbym Standard użytecznych URLów dla każdej strony.

Często używane rozwiązania to:

• styl “blogowy”: http://example.com/rok/miesiac/dzien/tytul_artykulu lub styl “blogowy” #2: http://example.com/rok/miesiac/dzien/id_tytul_artykulu Oczywiście, rok/miesiąc/dzień i tytul_artykulu są tu najważniejsze. W stylu “blogowym” #2, spójrz na część id, która nie przykuwa zbytnio uwagi użytkownika, a może być użyte do ujednoznacznienia sytuacji, kiedy np. permalink do artykułu uległ zmianie – ale id jest jakby “ważniejsze”, ma większy priorytet. Wtedy silnik może znaleźć artykuł przez id, być może powiadomić przeglądającego o fakcie zmiany permalinka itd. Zaleta istnienia daty w URLu to łatwiejsze znalezienie artykułu, jeśli wiemy kiedy został opublikowany, i – prawdopodobnie – kiedy pierwszy raz go przeczytaliśmy (jeśli śledzimy zmiany na stronie i czytamy wszystko, co się na niej ukazuje). A co jeśli nie? Powinna istnieć możliwość wyszukiwania artykułów nie tylko przez całą datę (rok/miesiąc/dzień), ale też przez sam rok lub rok/miesiąc. Byłoby dobrze, jeśli dałoby się przeglądać podając tylko określone dni miesiąca bez podawania miesięcy lub lat (być może zechcemy np. przejrzeć stronę biura podróży w poszukiwaniu wiadomości z lata lub wszystkich pierwszych dni miesiąca). Wtedy moglibyśmy wpisywać np. takie URLe: (pominąłem część z domeną i akcją) yyyy/07, gdzie yyyy oznacza rok – jakikolwiek rok, a 07 oznacza lipiec.
• “hierarchiczny”: http://example.com/kategoria/podkategoria/tytul_artykulu (gdzie oczywiście możemy użyć id przed tytul_artykulu z tego samego powodu, który opisałem wyżej.
• “akcje”: http://some-domain.com/moduł/akcja/parametr1/parametr2/, przykład podałem niżej.li>

Pominąłem schematy zawierające tylko id, ponieważ uważam je za wystarczająco nieprzyjazne, aby można było je odrzucić.

Inny aspekt problemu to sprawianie, aby – poza czytaniem – używać danego serwisu bardziej intuicyjnie. Np., jeśli chcemy napisać artykuł, komentarz, czy wysłać do kogoś wiadomość, czemu musimy szukać linków do tych akcji? Nie prościej byłoby wpisać http://example.com/uzytkownicy/nazwa_uzytkownika/napisz ?

To wszystko już właściwie jest dobrze znane i często stosowane. Wg mnie jednak taka praktyka powinna być:

• po pierwsze, upowszechniona (bo nadal wielu młodych webmasterów nie zdaje sobie sprawy z tego, że użytkownicy ich stron czasem patrzą na URLe)
• po drugie, ujednolicona – niesie to ze sobą wg mnie przynajmniej kilka korzyści, takich jak:
  • uproszczone korzystanie z wielu serwisów
  • użytkownik szybko dociera do tej części witryny, która go interesuje
  • możliwość bardzo łatwego i efektywnego indeksowania

Odezwą się zapewne głosy, że trudno znaleźć złoty środek w tej sprawie, ale myślę, że jest to jak najbardziej możliwe.

Dla odwiedzających: pamiętajcie, że ja również chciałbym się rozwijać, a możecie to umożliwić komentując i przedstawiając swoje zastrzeżenia, ew. pomysły ;) Pozdrawiam.